Skip Navigation
The Tech Vinh danh Tháng Di sản AANHPI năm 2026
May 1, 2026
Destacando líderes en STEAM
- Related Topics:
- STEM,
- Tech Partners,
- In the Community,
- Education
Tháng Năm là thời điểm quan trọng để tôn vinh những thành tựu của cộng đồng người Mỹ gốc Á, người Hawaii bản địa và người dân các đảo Thái Bình Dương (AANHPI) tại Hoa Kỳ. Đây là dịp để tôn vinh sự phong phú, đa dạng về văn hóa, lịch sử, cũng như những đóng góp to lớn mà các cá nhân từ những cộng đồng này đã góp phần phát triển xã hội Mỹ. Trong tháng này, chúng tôi nêu bật thành tựu của bốn nhà sáng tạo trong lĩnh vực STEAM, những người đã có những đóng góp đáng chú ý trong nhiều lĩnh vực.
Tiến sĩ Helen Trần, Ph.D.
Tiến sĩ Trần lớn lên tại San Jose và hiện là trợ lý giáo sư hóa học tại đại học Toronto, đồng thời phụ trách liên ngành trong lĩnh vực hóa học. Trước đây, cô từng giữ các vị trí nghiên cứu sau tiến sĩ tại Stanford, Columbia và Molecular Foundry, và hoàn thành chương trình cử nhân tại UC Berkeley. Được ghi nhận cho các hoạt động cộng đồng, cô được vinh danh là đại sứ AAAS IF/THEN và xuất hiện trên chương trình Mission Unstoppable cũng như trong Girl Scouts Cadette Badge Workbook.
Mặc dù là một nhà hóa học nhưng tiến sĩ Trần ban đầu từng hình dung tương lai của mình trong lĩnh vực nghệ thuật; cô yêu thích thiết kế, nhiếp ảnh và gốm sứ. Niềm đam mê sáng tạo và lắp ráp các vật thể đã dẫn cô đến với ngành hóa học ở bậc đại học, nơi cô tìm thấy sức hấp dẫn trong việc thiết kế và tổng hợp các phân tử—tương tự như một kiến trúc sư xây dựng nên những công trình bằng vật liệu đơn giản. Chính bước ngoặt này đã khơi nguồn cho con đường sự nghiệp của cô, mở ra cơ hội để cô thiết kế và tạo ra các phân tử mới trong phòng thí nghiệm, một quá trình đầy thách thức và mang nhiều ý nghĩa. Trong hơn một thập kỷ, tiến sĩ Trần đã tiếp cận hóa học qua lăng kính của thiết kế và cấu trúc. Tương tự như việc lắp ráp các mảnh LEGO, cô kết nối các phân tử để tạo thành polyme, trong đó mỗi liên kết đều ảnh hưởng đến tính chất cuối cùng của vật liệu.
Corinne Okada Takara
Trong hơn hai thập kỷ qua, Takara đã thiết kế và dẫn dắt các sáng kiến STEAM tại nhiều cộng đồng, từ phía Đông San Jose và Salinas, California, đến Hawaiʻi. Bà đồng sáng lập BioJam, hiện là một chương trình hợp tác giữa khoa kỹ thuật sinh học của đại học Stanford và chương trình giáo dục di cư —cũng như ‘ĀinaQuest. Bên cạnh việc tổ chức các hội thảo về vật liệu sinh học trên toàn quốc, Takara vẫn duy trì hoạt động nghệ thuật tích cực, với các tác phẩm được trưng bày trong nhiều triển lãm, bao gồm triển lãm Fathomers Emergence do Getty tài trợ năm 2024 tại Little Tokyo, Los Angeles. Từ khi chuyển đến Oʻahu vào năm 2022, công việc của bà ngày càng tập trung khai thác các vật liệu gắn với địa phương và bảo tồn các câu chuyện cộng đồng, đồng thời khám phá các sáng tạo mang tính hiện đại dựa trên các kiến thức của tổ tiên. Những câu chuyện truyền qua nhiều thế hệ về sự kiên cường và sáng tạo tiếp tục định hướng những nỗ lực của bà trong việc thiết kế các hội thảo và không gian sáng tạo nghệ thuật mang tính hoà nhập, hướng đến một tương lai thịnh vượng cho tất cả mọi người.
Bạn có biết?
Năm 2017, Takara đã thiết kế chiếc đèn chùm bằng sợi nấm hiện đang được trưng bày tại phòng thí nghiệm BioTinkering của The Tech Interactive. Đúng vậy, chiếc đèn được làm từ nấm! Sáng tạo này thể hiện sự kết hợp giữa nghệ thuật sợi với sinh học và kỹ thuật. Tác phẩm ra đời từ một dự án thiết kế sinh học có sự tham gia của cộng đồng, trong đó mọi người cùng nuôi trồng nấm linh chi trong các khuôn định hình để tạo nên các chụp đèn bằng sợi nấm. Các khuôn này được in 3D bằng sợi có nguồn gốc từ tảo và thực vật, còn ánh sáng phát ra là nhờ hệ thống đèn LED!
Tiến sĩ Peter Tsai, Ph.D.
Tiến sĩ Tsai là một nhà khoa học vật liệu người Mỹ gốc Đài Loan cũng là nhà phát minh được biết đến với việc phát triển công nghệ tạo vật liệu lọc bằng phương pháp dùng khí nóng, được cấp bằng sáng chế và được ứng dụng trong các thiết bị bảo vệ hô hấp như khẩu trang N95. Sau khi từ Đài Loan sang Hoa Kỳ năm 1981 để theo học tại đại học bang Kansas, ông đã lấy bằng tiến sĩ khoa học vật liệu và hoàn thành hơn 500 tín chỉ trong các lĩnh vực kỹ thuật và khoa học khác—một thành tựu mà ông mô tả là “tương đương với sáu bằng tiến sĩ”. Là một chuyên gia về vật liệu không dệt, ông từng giảng dạy tại đại học Tennessee trước khi trở thành giáo sư danh dự. Trong đại dịch COVID-19, ông đã quay trở lại làm việc sau khi nghỉ hưu để tập trung vào nghiên cứu liên quan đến việc khử trùng khẩu trang và các thiết bị bảo vệ hô hấp.
Khẩu trang N95 ban đầu được thiết kế cho công nhân xây dựng giúp bảo vệ họ khỏi bụi mịn và các hạt trong không khí. Năm 1996, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) đã công nhận loại khẩu trang này có thể lọc được vi-rút. Bằng cách kết hợp công nghệ lọc của tiến sĩ Tsai với thiết kế khẩu trang y tế của 3M’s, khẩu trang N95 hiện đại đã ra đời, từ đó được các chuyên gia chăm sóc sức khỏe trên toàn thế giới sử dụng rộng rãi.
Tiến sĩ Kalpana Chawla, Ph.D.
Sinh ra tại Karnal, Ấn Độ, tiến sĩ Chawla theo học ngành kỹ thuật hàng không trước khi chuyển đến Hoa Kỳ, nơi bà trở thành công dân và tiếp tục con đường học vấn. Sau khi hoàn thành bằng tiến sĩ vào năm 1988, bà gia nhập Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA, nơi bà tập trung nghiên cứu về động lực học chất lỏng trong máy bay. Bà đã đóng góp vào việc phát triển hệ thống Robotic Situational Awareness Display—một hệ thống được thiết kế nhằm hỗ trợ các phi hành gia điều khiển cánh tay người máy—đồng thời tham gia thử nghiệm phần mềm điều khiển tàu con thoi. Năm 1997, tiến sĩ Chawla đã làm nên lịch sử khi trở thành người phụ nữ đầu tiên gốc Ấn Độ và Nam Á bay vào không gian.
Năm 2003, tiến sĩ Chawla cùng sáu phi hành gia khác đã thiệt mạng khi tàu con thoi Columbia của NASA vỡ tan trong quá trình quay trở lại khí quyển, sự kiện được biết đến với tên gọi “Thảm họa tàu con thoi Columbia”. Đây là chuyến bay thứ hai vào không gian của bà—khi ấy bà mới 40 tuổi. Di sản của bà vẫn còn được giữ gìn trên toàn thế giới thông qua nhiều hình thức vinh danh, bao gồm việc đặt tên cho các thiên thể, đài tưởng niệm và các tổ chức, cũng như huân chương danh dự không gian của quốc hội Hoa Kỳ được truy tặng sau khi bà qua đời. Bên cạnh những thành tựu khoa học, tiến sĩ Chawla còn mang trong mình tình yêu âm nhạc và một niềm say mê khám phá sâu sắc. Bà từng chia sẻ rằng khi ngắm nhìn trái đất từ không gian, bà cảm thấy mình không chỉ thuộc về một nơi nào, mà gắn kết với toàn bộ hệ mặt trời.
Tháng Di sản AANHPI là dịp để tôn vinh lịch sử, văn hóa và những đóng góp phong phú của cộng đồng người Mỹ gốc Á, người Hawaii bản địa và người dân các đảo Thái Bình Dương, đồng thời ghi nhận vai trò quan trọng của họ trong việc phát triển lĩnh vực STEAM. Những nhà sáng tạo từ các cộng đồng này đã thúc đẩy nhiều tiến bộ vượt bậc trong khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học, thường vượt qua nhiều trở ngại để tạo ra ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu. Bằng cách truyền bá và tôn vinh những câu chuyện của họ, chúng ta không chỉ ghi nhận các thành tựu đã đạt được mà còn truyền cảm hứng cho thế hệ tiếp theo tự nhìn nhận bản thân như những người sáng tạo, người giải quyết vấn đề và nhà lãnh đạo. Việc ghi nhận tiếng nói của cộng đồng AANHPI trong STEAM góp phần xây dựng một tương lai gắn kết, đổi mới và công bằng hơn cho tất cả mọi người.